Έχουν περάσει τέσσερις δεκαετίες, από τo 1985, όταν ο Παναγιώτης Φασούλας, έχοντας έρθει σε σύγκρουση με τον ΠΑΟΚ, βρήκε μια μοναδική διέξοδο για τις ΗΠΑ, αποδεχόμενος την ανοιχτή πρόσκληση που του είχε κάνει ο Τζιμ Βαλβάνο και έπαιξε στην ομάδα του κολλεγίου North Carolina State. Ο «Πάνυ», όπως τον αποκαλούσαν οι Αμερικάνοι, έγινε ο πρώτος Έλληνας, διεθνής παίκτης που έπαιξε σε αμερικανικό κολλέγιο και που να το…φανταζόταν, ότι 40 χρόνια, μετά, στο πρωτάθλημα του NCAA με τις τρείς κατηγορίες και τις 32 περιφέρειες, στην επόμενη σεζόν 2025/26, το ελληνικό μπάσκετ θα έχει, όχι μόνο μια ομάδα 12 παικτών, αλλά θα απαριθμεί 16 Ελληνόπουλα!
Οι εποχές, αυτονόητα, έχουν αλλάξει συντριπτικά από εκείνη την μονοετή παρουσία του Φασούλα στο αμερικανικό κολεγιακό πρωτάθλημα. Και μπορεί τότε, ο αείμνηστος Βαλβάνο να είχε δει τον Φασούλα σε φιλικά του North Carolina με την Εθνική Ελλάδας, αλλά πλέον το… παιχνίδι έχει αλλάξει σε απόλυτο βαθμό. Ο Φασούλας, τότε, είχε πάρει ως αμοιβή 30 χιλιάδες δολάρια και δεν είχε παίξει στα τελευταία παιχνίδια του North Carolina State. Επισήμως δηλώθηκe τραυματίας, ανεπισήμως υπήρχε φόβος μην τιμωρηθεί από το NCAA, γιατί αμοιβόταν.
Από τον προηγούμενο Απρίλιο που το ΝCAA «άνοιξε» την αγορά του και προσφέρει επαγγελματικά συμβόλαια εκατοντάδων χιλιάδων δολαρίων, οι εκπρόσωποι των Ελλήνων παικτών, αλλά και όλοι οι ομόλογοι τους από τα ευρωπαϊκά πρωταθλήματα, έκαναν… «απόβαση» των παικτών που είναι γεννηθέντες το 2003, στα αμερικανικά πανεπιστήμια.
Ελεύθερες μεταγραφές και δέλεαρ δολλαρίων
Η επίδραση του όρου NIL (Name Image & Likeness) στα δρώμενα του ευρωπαϊκού μπάσκετ από την «Gen Z» και την προοπτική που τους έδωσε το διάπλατο άνοιγμα των θυρών του NCAA, είναι πρωτόγνωρη και εκ πρώτης όψης δεν φαίνεται να είναι της…μόδας των πέντε επόμενων ετών.
Η απελευθέρωση από τους περιορισμούς για αμοιβές στους παίκτες των κολεγίων, έχει αλλάξει τελείως το συνολικό πλαίσιο λειτουργίας και ειδικότερα με τα χρήματα που διακινούνται πανεπιστήμια της πρώτης κατηγορίας, το NCAA, έγινε, πλέον άκρως επαγγελματικό.
Επί σειρά δεκαετιών, το NCAA αποτελούσε μία «βιομηχανία» παραγωγής χρημάτων χωρίς αποδίδει το παραμικρό αντίτιμο στους βασικούς πρωταγωνιστές, τους παίκτες-σπουδαστές και σε αντίθεση με τις τεράστιες αμοιβές των προπονητών που είναι οι επικεφαλής των αθλητικών προγραμμάτων, με αποτέλεσμα κατά καιρούς να προκύπτουν διάφορα σκάνδαλα χρηματισμού παικτών και προπονητών στο παρασκήνιο.
Ικανοποιώντας το χρόνιο αίτημα των παικτών να έχουν αποδοχές από την τεράστια «πίτα» των κερδών που έχει το κολεγιακό μπάσκετ, το ΝCAA έδωσε στην νέα γενιά του παγκόσμιου μπάσκετ, την δυνατότητα αξιοποίησης του ονόματος, της εικόνας και της δημοφιλίας του παίκτη, την ευκαιρία αποζημίωσής του με αξιοσέβαστα οικονομικά ποσά και απελευθέρωσε τους περιορισμούς στην μετακίνηση από το ένα κολέγιο στο άλλο. Ατελείωτο business, όπως ακριβώς συμβαίνει και στο ΝΒΑ, δεκαετίες πριν!
Οι παίκτες είναι οι μόνοι κερδισμένοι, γιατί ειδικότερα οι πιο ταλαντούχοι έχουν την ευκαιρία να αποκομίσουν πολλά περισσότερα οικονομικά οφέλη απ’ αυτά που θα είχαν στην αντίστοιχη ηλικία, αν έπαιζαν στην Ευρώπη, την ήπειρο τους.
Τα μεγάλα πανεπιστήμια των ανταγωνιστικών περιφερειακών Big Ten, Big-12, Atlantic Coast και αρκετών άλλων που έχουν υπέρογκους προϋπολογισμούς από τα δίδακτρα, τα εισιτήρια και τους χορηγούς, ξεπερνούν σε αρκετές περιπτώσεις και κατά πολύ τα αντίστοιχα των κορυφαίων ομάδων της Euroleague…
Τα 14 δις δολαρίων και άνω που είναι το άθροισμα των αθλητικών προγραμμάτων των 352 πανεπιστημίων του NCAA, καλύπτουν σημαντικό ποσοστό της επιφάνειας του Ατλαντικού ωκεανού και ίσως να φτάνουν στις ακτές της Ευρώπης…
Στο φετινό draft του ΝΒΑ, σημειώθηκε σημαντική μείωση του αριθμού των παικτών που είχαν δηλώσει συμμετοχή, γιατί τα κολέγια προσφέρουν καλύτερες συνθήκες για την πλειοψηφία των αθλητών… Καλύτερα, δηλαδή, στο ΝCAA και με περισσότερα χρήματα και το ΝΒΑ μπορεί να περιμένει!
Ο Νεοκλής Αβδάλας που υπέγραψε το υψηλότερο συμβόλαιο από όλους τους συμπατριώτες του στο Βιρτζίνια Τεκ, απέσυρε την συμμετοχή του στο draft, γιατί σε ηλικία 19 ετών, θα έχει αποδοχές που δεν θα τους πρόσφερε καμία ευρωπαϊκή ομάδα, ούτε ο Παναθηναϊκός στον οποίο ανήκει και ο ίδιος, ίσως να μην είχε «ονειρευτεί».
Βεβαίως, οι ομάδες μπάσκετ των αμερικανικών κολλεγίων, δεν επενδύουν σωρηδόν σε Ευρωπαίους παίκτες που έχουν, απλά, την αγωνιστική προοπτική να παίξουν σε ένα άκρως ανταγωνιστικό και απρόβλεπτο πρωτάθλημα μέχρι και το F4 της March Madness, αλλά σε παίκτες που είναι έτοιμοι να παίξουν. Και αυτό το χαρακτηριστικό ήταν το «διαβατήριο» των Μαντζούκα και Ζούγρη να παίξουν σε Οκλαχόμα Στέιτ και το Λούιβιλ, αντίστοιχα.
Το «άνοιγμα» της αγοράς του NCAA, θορύβησε την FIBA και μεγάλους ευρωπαϊκούς συλλόγους, όπως η Ρεάλ και η Μπαρτσελόνα που έκαναν την σκέψη, μόνο, να αναστείλουν την λειτουργία των ακαδημιών τους για να μην παράγουν παίκτες, οι οποίοι θα δελεάζονται από τις προτάσεις των πανεπιστημίων στις ΗΠΑ και φεύγουν μετά την εκμάθηση τους στην «La Masia» των Καταλανών και των Μαδριλένων.
Αν, για παράδειγμα, ο Λούκα Ντόντσιτς που πήγε στην ακαδημία της Ρεάλ, σε ηλικία 12 ετών και στο NCAA ίσχυε το NΙL, οι Ντάλας Μάβερικς δεν είχαν…προλάβει να τον αποκτήσουν και η «βασίλισσα» θα είχε χάσει την επένδυση της στον σπουδαίο Σλοβένο σταρ.
Το ευρωπαϊκό μπάσκετ δεν θα σταματήσει ποτέ να παράγει παίκτες. Η νέα τάξη πραγμάτων, ενδεχομένως να αναγκάσει τις ομάδες να επενδύσουν και να εμπιστευτούν νωρίτερα την νέα γενιά που έρχεται από τις δεξαμενές των μικρότερων ηλικιών και κατηγοριών.
Εννέα, νέες ελληνικές σημαίες θα δούμε στα γήπεδα-«κοσμήματα» ισάριθμων κολλεγίων του NCAA από τους:
Στέφανος Σπάρταλης (Μonmouth)
Πάρης Παπαδάτος (Saint Francis)
Νεοκλής Αβδάλας (Virtzinia Tech)
Λευτέρης Μαντζούκας (Οclahoma State)
Ιάσωνας Μπίνης (Convers)
Βαγγέλης Ζούγρης (Louisville )
Στράτος Παπασταύρου (Seattle)
Παναγιώτης Παγώνης (New Orleans)
Γιάννος Ξανθόπουλος (New Hamshire)
Στο NCAA, oι Greek new comers (νεοεισελθόμενοι), θα βρεθούν αντιμέτωποι με τους συμπατριώτες τους που αγωνίζονται, ήδη και είναι οι:
Νίκος Χιτικούδης (Robert Morris από το North Carolina A&T)
Απόστολος Ρούμογλου (Richmond- δις πρωταθλητής NCAA 2023 και 2024 με το Connecticat)
Ράϊαν Σούλης (Columbia από το Richmond)
Αναστάσης Ροζακέας (Mount St Mary’s από το Florida State)
Λευτέρης Λιοτόπουλος (St John’s-2η σεζόν)
Βενιαμίν Αμπόσι (San Francisco-2η σεζόν)
Στράτος Καλλιοντζής (North Carolina A&T-2η σεζόν)
*Στο highschool Veritas θα παίξει ο Δημήτρης Ντάψης από την ακαδημία του Πανιωνίου.
